Chào bạn!


Tôi xin đưa ra một số nhận định về vụ việc của bạn như sau:
Các giao dịch dân sự trong vụ việc này (cho đất, nhượng lại đất) đã được thực hiện xong trước ngày Bộ luật dân sự năm 2005 có hiệu lực pháp luật. Đến nay, có tranh chấp thì sẽ áp dụng các quy định của Bộ luật dân sự năm 1995 và các quy định của pháp luật liên quan tại thời điểm diễn ra giao dịch để giải quyết.
Trong vụ việc này thể hiện: 60 m2 đất ông nội bạn cho ba người con: bố bạn, chú T, chú K. Tại thời điểm cho đất thì mảnh đất này thuộc quyền sử dụng chung của 3 người. Phần của bố bạn tương ứng với 20 m2 đất. Việc cho này chỉ viết tay, không có chứng thực hoặc công chứng, tại thời điểm giao dịch là không đúng quy định của Điều 691 Bộ luật dân sự năm 1995. Giao dịch cho đất này bị vô hiệu theo quy định tại Điều 139 của Bộ luật dân sự năm 1995. Thời hạn yêu cầu tuyên bố giao dịch này vô hiệu là không bị hạn chế.
Trong việc bố mẹ bạn bỏ ra 400 triệu để trả cho chú K, tương ứng với phần của chú K trong 60 m2 đất ông nội đã cho cũng thể hiện giao dịch nhượng lại đất này giữa các chú và bố mẹ bạn chỉ viết tay và không có công chứng, chứng thực nên cũng như tôi đã nói ở trên, giao dịch này bị vô hiệu.
Còn đối với phần của chú T trong 60 m2 đất thì như bạn nói “chú đã có nhà riêng nên nói rằng phần đất ấy bán đi thì chia tiền cho gia đình chú.Còn nếu gia đình em ở thì coi như không tính nữa”. Sự việc này cũng chưa rõ lắm, việc chú T nói cho gia đình bạn có ai biết và ai làm chứng không, vì chỉ là nói miệng nên nếu thật sự có việc cho lại thì giao dịch này cũng bị vô hiệu.

Vấn đề của sự việc là phải xác định đâu là tài sản chung của bố mẹ bạn:

1. Đối với 20 m2 chú K nhượng lại cho bố mẹ bạn.
Căn cứ Điều 27 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2000 thì theo tôi, có thể khẳng định được ngay số tiền 400 triệu bố mẹ bạn bỏ ra để trả cho chú K là tài sản chung của bố mẹ bạn (tài sản chung của vợ chồng). Số tiền này đã được sử dụng để mua lại diện tích đất tương ứng 20 m2 và giao dịch này đã thực hiện xong, hai bên đã giao tiền và nhận đất, có viết giấy tay. Tài sản là quyền sử dụng diện tích đất 20 m2 mà bố mẹ bạn được chú K nhượng lại được hình thành từ nguồn gốc số tiền 400 triệu, trong thời kỳ hôn nhân nên nó là tài sản chung của bố mẹ bạn. các bên xác lập giao dịch hoàn toàn tự nguyện, không bị ép buộc, tiền đã trao và đất cũng đã nhận, chỉ có điều là không thực hiện đúng về mặt hình thức, tức là không công chứng hoặc chứng thực.
Thời điểm này chú K có quyền yêu cầu Toà án tuyên bố giao dịch nhượng lại đất giữa chú K và bố mẹ bạn vô hiệu theo điều 139 Bộ luật dân sự, để lấy lại 20 m2 là phần của chú K nhưng khi giải quyết hậu quả của giao dịch dân sự vô hiệu thì Toà án sẽ xác định giá trị 20 m2 đất theo giá thị trường hiện nay và tuỳ mức độ lỗi của hai bên để buộc chú K phải thanh toán lại cho bố mẹ bạn. Việc giải quyết hậu quả của giao dịch dân sự vô hiệu được quy định tại Điều 146 Bộ luật dân sự 1995.
Dù cho chú K có khởi kiện hay không khởi kiện yêu cầu tuyên bố giao dịch dân sự vô hiệu thì phần 20 m2 chú K đã chuyển nhượng lại cho bố mẹ bạn vẫn được coi là tài sản chung của bố mẹ bạn.

2. Đối với 20 m2 đất, là phần của chú T.
Chú T nói như bạn trình bày thì chưa đủ cơ sở để có thể cho rằng chú T đã cho phần 20 m2 của chú cho bố mẹ bạn. mọi thứ mới chỉ thể hiện là nếu bán thì chia cho chú tiền phần của chú, còn nếu gia đình bạn ở thì không tính nữa. Mặt khác sự việc này nếu không có giấy tờ hoặc chứng cứ gì để chứng minh thì phần 20 m2, là phần của chú T, không phải là tài sản chung của bố mẹ bạn.

3. Đối với 20 m2 là phần của bố bạn.
Trong giấy viết tay cho đất giữa ông nội bạn với bố bạn, chú K, chú T thể hiện ông nội bạn cho 3 người con. Trong đó có bố bạn. như vậy, việc cho đất này là cho riêng bố của bạn. trong giấy viết tay cũng chỉ có chữ ký của bố bạn mà không có chữ ký của mẹ bạn. như vậy, theo quy định tại Điều 32 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2000 thì phần 20 m2 này là tài sản riêng của bố bạn.
Nếu bố mẹ bạn không có thoả thuận nhập 20 m2 đất này vào khối tài sản chung của vợ chồng thì nó sẽ không được coi là tài sản chung của vợ chồng.

4. Mẹ bạn có thể khởi kiện ra Toà án để yêu cầu chia tài sản chung của vợ chồng.
+ Điểm bất lợi của mẹ bạn: Như tôi đã nói ở trên, phần 20 m2 của bố bạn, và phần 20 m2 của chú T, sẽ rất khó chứng minh đó là tài sản chung của vợ chồng.
+ Điểm mạnh: Phần trị giá 20 m2 đất chú K đã nhượng lại cho bố mẹ bạn tương ứng 400 triệu thời điểm chuyển nhượng, sẽ chứng minh được là tài sản chung của bố mẹ bạn.
Hiện nay, bạn chưa nói đến ý kiến của chú K, chú T về việc này như thế nào nên tôi chỉ có thể nhận định và đưa ra những tình huống có thể xảy ra như trên.

5. Nếu mẹ bạn khởi kiện yêu cầu chia tài sản chung thì trong vụ án này mẹ bạn sẽ là nguyên đơn, bố bạn là bị đơn, Những người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan là: Ông nội bạn, chú K, chú T.
Những người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan tham gia tố tụng trong vụ án này có quyền yêu cầu Toà án tuyên bố tất cả các giao dịch dân sự như đã nói ở trên vô hiệu (điểm này cũng không có lợi cho mẹ bạn). Nếu có tình huống này xảy ra, và trường hợp mẹ bạn chỉ chứng minh được phần 20 m2 đất chú K đã chuyển nhượng lại cho bố mẹ bạn là tài sản chung của vợ chồng. Khi Toà án tuyên bố giao dịch này vô hiệu hai bên trả lại cho nhau những gì đã nhận nhưng hiện nay theo giá thị trường thì 20 m2 đất không còn có giá 400 triệu nữa; do vậy, số thiệt hại do chênh lệch này Toà án sẽ căn cứ vào lỗi của 2 bên để quyết định buộc chú K phải bồi thường cho bố mẹ bạn (Chi tiết bạn có thể tham khảo Nghị quyết số 02/2004/NQ-HĐTP ngày 10/8/2004 của Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao).
Lúc này tài sản chung của bố mẹ bạn sẽ được xác định là 400 triệu + số tiền chú K bồi thường (Số tiền này được tính trên cơ sở xem xét lỗi của cả hai bên, là khoản tiền chênh lệch giá trị quyền sử dụng đất do các bên thoả thuận với giá trị quyền sử dụng đất tại thời điểm xét xử sơ thẩm, tức hiện nay).
Khi khởi kiện ra Toà mẹ bạn phải nộp tiền tạm ứng án phí. Số tiền tạm ứng án phí này sẽ do Toà án tạm tính, căn cứ vào quy định của Pháp lệnh án phí, lệ phí Toà án. Số tiền này bằng 50% mức án phí dân sự sơ thẩm mà Toà án dự tính theo giá trị tài sản có tranh chấp mà đương sự yêu cầu Toà án giải quyết (chi tiết bạn xem thêm pháp lệnh án phí, lệ phí Toà án).

6. Nếu:
Trường hợp nếu chú K không có yêu cầu gì, cũng không yêu cầu Toà án tuyên bố việc nhượng lại đất giữa chú K và bố mẹ bạn vô hiệu thì vụ việc sẽ đỡ phức tạp hơn và tài sản chung của bố mẹ bạn lúc này được xác định là giá trị diện tích đất 20 m2 tính theo giá thị trường hiện nay.
Trường hợp chú T cũng công nhận đã cho gia đình bạn 20 m2 của chú và bây giờ chú T không có ý kiến gì phản đối, không yêu cầu Toà án tuyên bố giao dịch vô hiệu, thì sẽ thuận lợi cho mẹ bạn. vì lúc này trị giá 20 m2 đất phần của chú T cho bố mẹ bạn cũng là tài sản chung của bố mẹ bạn.
Như vậy, nếu được như trên thì tài sản chung của bố mẹ bạn sẽ là trị giá 40 m2 đất. còn nếu không được như vậy thì sẽ có thể xảy ra những tình huống như tôi đã nêu ra như trên.

Xét cho cùng thì tranh chấp trong vụ việc này đều giữa những người thân thích trong gia đình. Dù bố mẹ bạn có ly hôn thì chú T, chú K vẫn là chú ruột của bạn, ông nội bạn thì vẫn là ông nội bạn, bố bạn vẫn là bố của bạn. Bạn hãy dùng tình cảm và các quy định của pháp luật như tôi đã viện dẫn để thuyết phục mọi người, giải quyết bằng kiện tụng ra Toà án chỉ là biện pháp sau cùng.

Chúc bạn thành công!
Trân trọng!