Nguồn gốc của bức tứ quý - Tranh đồng IXADO
 

Mỗi mùa có một loài cây, loài hoa đặc trưng. Mùa xuân: hoa mai, hoa lan, hoa đào. Mùa hạ: hoa sen, hoa hồng, hoa lựu. Mùa thu: hoa cúc, hoa phù dung. Mùa đông: cây trúc, cây thông (tùng). Mỗi loài hoa, loài cây lại ứng với một loài chim. Vẽ hoa ấy phải đi với chim ấy mới là đúng luật lệ, đúng luật. Như vẽ hoa mai phải vẽ với chim khổng tước (mai/điểu), huê hồng với chim công (hồng/công), hoa cúc với gà (kê/cúc), cây thông với chim hạc (tùng/hạc)…
Tứ quý trong vai trò là biểu tượng của bốn mùa được hình thành ở những cư dân thuộc vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa châu Á như Việt Nam và một phần của Trung Hoa lục địa. Về sau, khi đã được nâng lên thành một biểu tượng của nghệ thuật, tứ quý thâm nhập vào nhiều nền văn hoá khác nằm cận kề các khu vực văn hoá thuộc vùng khí hậu nói trên.

Cho tới nay, tứ quý là một trong những tượng trưng nghệ thuật được sử dụng nhiều trong văn hoá truyền thống ở các quốc gia thuộc khu vực Đông Bắc á như Nhật Bản, Triều Tiên cùng với Trung Hoa và Việt Nam. ngoại giả, tượng trưng này còn được các cộng đồng người Hoa và người Việt ở nước ngoài lưu giữ. Ở những cộng đồng này, tứ quý được xem như một tượng trưng quan trọng của văn hoá truyền thống.
Xem thêm Tranh tứ quý : http://ixado.vn/bo-tranh-tu-quy-bang...-1-904340.html


Bên cạnh những quan niệm bốn mùa được sản sinh từ nguyên tố khí hậu của tứ quý, một nguyên tố hết sức quan trọng đã góp phần tạo nên cụm biểu trưng trang trí này là quan niệm bộ tứ của người phương Đông đã được hình thành từ hàng nghìn năm qua. Lối tư duy này được người Hán sử dụng nhiều nhất và lâu đời nhất. trước hết phải kể đến là biểu tượng tứ tượng trong hà đồ của người Trung Hoa, với quan niệm lưỡng nghi sinh tứ tượng, tứ tượng sinh bát quái.

Thứ đến là tứ thư trong tứ thư, ngũ kinh – những kinh sách quan yếu của người Trung Hoa và cũng là một trong những diễn tả quan trọng nhất của nền văn hiến Trung Hoa. phê duyệt Đạo giáo và Phật giáo, người Trung Hoa hình thành nên Tứ đại danh sơn – nơi tu luyện của các vị thần phật, bao gồm: Ngũ Đài sơn, Phổ Đà sơn, Nga Mi sơn và Cửu Hoa sơn. ngoại giả còn có tứ đại mĩ nhân, tứ Bồ tát, tứ thiên vương…

Trong quan niệm của người phương Đông, bộ tứ là biểu đạt của sự đầy đủ, vững chắc, vĩnh cửu, hạnh phúc… như tứ phương, tứ trụ, tứ đức… Thậm chí ở Việt Nam, bộ tứ còn được hình tượng hoá thành cụm tượng trưng tứ vong mạng gồm bốn vị thần: Sơn Tinh, Chử tiểu đồng, Mẫu Liễu Hạnh và Thánh Gióng, hoặc tứ chính trấn bao gồm xứ Đông, xứ Nam, xứ Đoài và xứ Bắc.

Như vậy, lên đường từ những tượng trưng của bốn mùa nhưng tứ quý trong quan niệm dân gian không còn là một biểu trưng riêng của thời tiết hay khí hậu nữa mà đã biến thành biểu trưng của nhiều điều tốt lành khác. Đặc biệt, khi đã trở thành một tượng trưng của sự may mắn, tứ quý trở thành một niềm ước muốn của mọi người dân bất kể sang hèn.
Qua đó có thể thấy rằng, người dân dùng biểu tượng tứ quý để trang trí trong nhà không có tức là chỉ để làm đẹp hay chỉ để xem “lịch bốn mùa” mà còn là để nhóng sự may mắn. Đây là một nét rất đặc thù trong văn hoá Việt Nam nói riêng và văn hoá phương Đông nói chung.
Ở phương Tây, khi nguyện cầu, người ta thường hướng tới một vị ngốc nghếch cụ thể với những điều ước cụ thể. Còn ở phương Đông, đặc biệt là ở Việt Nam, người dân có khuynh hướng tự tìm cho mình những nguyên tố may mắn bằng nhiều sự biểu đạt khác nhau như hướng nhà (phong thuỷ), hướng đi, màu sắc, con số… Tuỳ theo quan niệm, lối sống của người dân mỗi lúc, mỗi nơi, tứ quý lại được biểu lộ bằng những cách thức riêng để làm hợp với các yếu tố lịch sử và văn hoá.