Hỏi về sự hợp lệ của bản di chúc

[watermandanang]

Ông mình lúc lập di chúc do mắt kém nên có nhờ người khác đánh máy sau đó ông ký tên và lập thành 3 bản (nhưng lại không đem công chứng) vậy nay ông mình mất để lại tài sản cho bà mình thì bản di chúc đó có hợp lệ không? Do ông mình còn có người con riêng. Nếu bản di chúc không hợp lệ thì người con riêng đó có được quyền thừa hưởng tài sản của ông mình không?

[tamexim]

Chào bạn, theo quy định tại điều 652 Bộ luật dân sự năm 2005 về di chúc hợp pháp thì:
"Điều 652. Di chúc hợp pháp
1. Di chúc được coi là hợp pháp phải có đủ các điều kiện sau đây:
a) Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe doạ hoặc cưỡng ép;
b) Nội dung di chúc không trái pháp luật, đạo đức xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của pháp luật.
2. Di chúc của người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi phải được lập thành văn bản và phải được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý.
3. Di chúc của người bị hạn chế về thể chất hoặc của người không biết chữ phải được người làm chứng lập thành văn bản và có công chứng hoặc chứng thực.
4. Di chúc bằng văn bản không có công chứng, chứng thực chỉ được coi là hợp pháp, nếu có đủ các điều kiện được quy định tại khoản 1 Điều này.
5. Di chúc miệng được coi là hợp pháp, nếu người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng của mình trước mặt ít nhất hai người làm chứng và ngay sau đó những người làm chứng ghi chép lại, cùng ký tên hoặc điểm chỉ. Trong thời hạn năm ngày, kể từ ngày người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng thì di chúc phải được công chứng hoặc chứng thực."
Như vậy theo như bạn nói thì ông bạn do mắt kém nên không thể lập di chúc và nhờ người khác đánh máy, sau đó ký tên và lập thành 03 bản thì có thể rơi vào 02 tình huống sau:
+ Tình huống 1: ông bạn có bị hạn chế về thể chất hay không. Tuy nhiên, theo dữ liệu mà bạn đưa ra thì ông bạn chỉ bị mắt kém (do bệnh già) nên không thể coi là hạn chế về thể chất.
+ Tình huống 2: đây là di chúc lập thành văn bản nhưng không có công chứng, chứng thực. Vậy thì sẽ rơi vào khoản 4 và khoản 1 Điều này. Tôi xin lưu ý bạn cụm từ quy định tại điểm b khoản 1 điều 652 có nghĩa là hình thức di chúc bằng văn bản không trái với quy định pháp luật. Như vậy, trường hợp di chúc của ông bạn sẽ được căn cứ vào 655 và 656 bộ luật dân sự để xem xét, cụ thể:
- Điều 655. Di chúc bằng văn bản không có người làm chứng
Người lập di chúc phải tự tay viết và ký vào bản di chúc.
Việc lập di chúc bằng văn bản không có người làm chứng phải tuân theo quy định tại Điều 653 của Bộ luật này.
Di chúc ông bạn không rơi vào trường hợp này.
- Điều 656. Di chúc bằng văn bản có người làm chứng
Trong trường hợp người lập di chúc không thể tự mình viết bản di chúc thì có thể nhờ người khác viết, nhưng phải có ít nhất là hai người làm chứng. Người lập di chúc phải ký hoặc điểm chỉ vào bản di chúc trước mặt những người làm chứng; những người làm chứng xác nhận chữ ký, điểm chỉ của người lập di chúc và ký vào bản di chúc.
Việc lập di chúc phải tuân theo quy định tại Điều 653 và Điều 654 của Bộ luật này. (bạn xem thêm trong bộ luật dân sự năm 2005 nha!)
Đây chính là trường hợp di chúc của ông bạn. Nếu không tuên thủ theo đúng quy định tại điều 655 thì di chúc mà ông bạn đã lập là di chúc không hợp pháp và sẽ không phát sinh hiệu lực. Lúc này, xem như ông bạn không để lại di chúc và di sản sẽ được chia theo pháp luật. Những người ở hàng thừa kế thứ nhất sẽ được hưởng di sản bao gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người để lại di sản .Con riêng của ông bạn cũng sẽ được một phần di sản.
Hy vọng giúp ích được bạn.
Trân trọng.